VeranderingsKlimaat

LEF-Aanvraag Sven Jense


Ik wil onderzoeken of het mogelijk is een ‘real-scifi’ natuurfilm te maken over synergie in de energietransitie. Hoe breng je synergetische verbanden tussen onderdelen van de nieuwe energie maatschappij in ‘natuurfilm-vorm’ in beeld? En kan dit vervolgens het narratief van klimaatverandering van apocalyptisch naar ‘ we can do?’ transformeren?

 

Context

De grootste collectieve uitdaging voor de mensheid, noemt Ban Ki-moon het. Klimaatverandering. De oorzaak is gerelateerd aan energiegebruik (kolen, olie, gas), en de klimaatcrisis kan dan ook middels gebruik van hernieuwbare energie worden opgelost. De ‘groene revolutie’, of transitie, is mogelijk, technisch gezien vooral doordat afzonderlijke elementen elkaar versterken: synergie. Denk aan een elektrische auto opladen tijdens werktijd met zonnepanelen bij je werkgever - maar dat dan op enorme schaal. 

Enkele jaren terug werd ik gegrepen door het werk van Jeremy Rifkin. Hij bood mij als eerste een geïntegreerde visie op een brede oplossing voor de klimaatproblematiek; zoals hij zelf zegt, een economic gameplan. Met dit plan heeft hij onder meer de EU geadviseerd. In dit interview met Eén Vandaag legt hij uit waarom pijlers van een energie-revolutie elkaar versterken:

Rifkin is geweldig. Maar: hoe goed hij ook wereldleiders als Angela Merkel en de Chinese premier Li Keqiang weet te bereiken; op beeld komt zijn verhaal slecht over. Het bovenstaande interview helemaal bekijken is best een opgave. 

Bovendien is de huidige storytelling over klimaatverandering vaak erg apocalyptisch, wat veel mensen murw maakt voor dit onderwerp (“het is zo groot en bedreigend, we kunnen er toch niets aan doen”). Hoog tijd voor een nieuw verhaal; een film die de synergie in de hernieuwbare energie economie menselijk en voelbaar communiceert.

Ik ben in mei 2014 een zoektocht gestart naar documentaires (of speelfilms, reportages) die deze synergie goed in beeld brengen. Die heb ik niet gevonden. Daar lijkt een reden voor te zijn: groene energie levert niet direct ‘sexy’ beelden of aangrijpende verhalen, en de onzichtbare dynamische samenhang van een slim energie-netwerk is… onzichtbaar.

Dat vraag dus om een experimenteel onderzoek. Dat vraagt LEF.

 

Vormexperiment en inspiratie

Hoe breng je synergie in de energietransitie in beeld? Hoe maak je het voelbaar? Enkele voorbeelden die wijzen in de goede richting. Eén: de manier waarop Kubrick in ‘2001 - A Space Odyssey’ de sierlijke natuurlijkheid van de op walsmuziek bewegende ruimteschepen suggereert door er de scene met prehistorische primaten voor te zetten. Alleen en dit geval zijn de getoonde ‘futuristische’ zaken niet echt futuristisch meer; ze bestaan al (real-scifi).

Een tweede inspiratie: documentaires. De film ‘Uns Täglich Brot” brengt de massaliteit van de bio-industrie in beeld door de serie-productie juist te gebruiken als elementen van een sterk repetitieve beeldtaal. Kan iets dergelijks met windmolens en enorme zonnecentrales? Denk ook aan een omgekeerde Koyaanisqatsi; een die juist de positieve verandering en menselijke projecten laat zien. 

Drie: de mens. Marleen van der Werff heeft in ‘ Once upon a Tree’ echt geweldig de band tussen mens en natuur voelbaar gemaakt.

Wat gebeurt er als kinderen de - op het eerste gezicht complexe - verbanden uitleggen? Verbanden tussen electrisch rijden, je huis isoleren, zonnepanelen, waterkrachtcentrales, energie ópslaan in warmtekrachtcentrales door omhoog te pompen, et cetera. Of moet het toch een David Attenborough-achtige voice-over zijn?

De artistieke, voelbare dimensie van energie-transitie is nog niet op deze manier in beeld gebracht. Documentaires over bijvoorbeeld de ideeën van Rifkin, Jeremy Legget of William McDonough (Cradle to Cradle, Upcycle) tonen veelal talking heads. Alleen daarom al is deze aanpak vernieuwend. Maar vooral is het een zoektocht naar een beeldtaal. Die zoektocht doe ik niet alleen. 

 

Samenwerking

Michiel Landeweerd, cum laude afgestudeerd aan de Amsterdamse fotoacademie, maakt onder meer video-portretten van de ‘kwetsbare kant van de samenleving’. Eén van zijn plannen is het maken van een reportage over een olieplatform. Daarvoor moet een klim- en rescue training worden gevolgd. Ik heb hem gevraagd of hij die skills en ervaring niet voor het filmen van hernieuwbare energieprojecten wil inzetten. Hij wil niets liever. Misschien kunnen de olie-platform en wind/zonne-energiebeelden wel tot een visueel statement over oplossingen voor klimaatverandering worden samengesmeed.

Marieke Nooren is dramaturge, conceptontwikkelaar en programmeur bij Societeit De Kring. Zij verdiept zich veel in klimaatproblematiek, energietransitie en met name de storytelling hieromheen. Marieke werkt aan een ‘Klimaat-Kliniek’, een levend museum dat de klimaatproblematiek én oplossingen begrijpelijk en voelbaar maakt. 

 

Aanpak

Met Michiel en Marieke wil ik hernieuwbare energieprojecten opzoeken en vanuit de situatie telkens op zoek naar ongebruikelijk, prachtig, onverwacht beeldmateriaal. We focussen op wind- en zonne-energie. Met Harm Reitsma, directeur van windcoöperatie De Windcentrale, heb ik afgesproken dat wij hun windmolenparken mogen filmen. Wij mogen daartoe met een onderhoudsploeg mee. 

Voor zonne-energie projecten heb ik contact met de Nederlandse netwerkorganisatie Solarplaza. Zij hebben overzicht van zonne-energieprojecten wereldwijd en zijn bereid ons in contact te brengen met een groot project in Nederland of Duitsland. 

Uitkomsten van het onderzoek presenteren we in de vorm van een korte film, die zowel op de website van de maker als tijdens een ‘live’ presentatie, bijvoorbeeld in Pakhuis de Zwijger, met alle medewerkers en het inmiddels opgebouwde netwerk wordt gedeeld. 
Deze presentatie zal gebruikt worden als startschot van een crowdfundingscampagne voor een feature-length documentaire. Hiermee zorgen we dat de LEF-bijdrage niet alleen mijn eigen artistieke ontwikkeling dient, maar ook een vervolg kan ‘kick-starten’. 

 

CV maker

Linked-in
Meest relevant: regie, productie en montage van documentaire ‘REplace’: een 50 minuten televisiedocumentaire, uitgezonden op Het Gesprek, over omgekeerde migratie. In de schoenen van een migrant op reis van Nederland naar het verre Mali heb ik geprobeerd om me voor te stellen en in beeld te brengen hoe het is om je omgeving te verwisselen voor een waarin je de taal en gewoontes totaal niet kent.
REplace was een poging om een bekend verhaal, dat van arbeidsmigratie, heel anders te belichten door feitelijk de situatie om te keren. Deze strategie wil ik nu door ontwikkelen.

 

CV Cameraman

Linked-in

Michiel Landeweerd maakte een korte film over het leven van de straatpredikant 'Arnol Kox', die al 40 jaar het geloof verkondigt in de stad Eindhoven. Hoe denkt Arnol over de wereld, hoe denkt de wereld over hem en wat vindt zijn moeder eigenlijk van haar zwervende zoon? Zijn projecten beginnen altijd met fotografie, het zijn vaak strak gekaderde beelden waarin iets voorbij komt of waarbij iets in het kader gebeurt. Deze vorm van filmen past erg bij hoe het verhaal wordt verteld. Ook de integere aanpak van Michiel past erg bij hoe ik het thema wil benaderen.
 
http://www.npo.nl/de-straatpredikant/21-02-2013/WO_VPRO_134598

 

Begroting

 

Regie / productie

Sven Jense

15 dagen

3500

Camera

Michiel Landeweerd

5 dagen

1500

Hoogte-cursus

nodig voor werken op/bij windmolens

1 dag 2 pers.

1000

Apparatuur

Camera, rigging; huur

5 dagen

1000

Transport

Autohuur (snappcar)

5 dagen

300

Voice-overs

kinderstem en 'natuurfilm-commentaar'

 

300

Research/Dramaturgie

Marieke Nooren

2 dagen

500

Montage

editor

5 dagen

1500

Presentatie/verslag

Online en bijeenkomst

 

400

       

Totaal uitgaven

   

€ 10.000,00

 

Contactgegevens

Sven Jense
Recht Boomssloot 63-4
1011CV Amsterdam
06-17969911
mail@svenjense.com